foto1
foto1
foto1
foto1
foto1
Witamy na stronie Liceum Ogólnokształcącego im. mjra Henryka Sucharskiego w Sierpcu

Liceum Ogólnokształcące

im. mjra Henryka Sucharskiego w Sierpcu

W poście nie wolno było jeść nie tylko mięsa, ale i nabiału. W każdym gospodarstwie zbierano zapas jajek, które można było zjeść dopiero w czasie świąt. Zdobienie jaj rozpoczynano w Wielki Czwartek. Zajmowały się tym tylko kobiety. Na Podlasiu panie malujące jajka zamykały się w jednej izbie, do której zabraniano wchodzić mężczyznom. Gdy któryś z nich tam wtargnął, trzeba było odczynić urok: ,,Sól tobie w oczach, kamień w zębach’’ – szeptały kobiety, dyskretnie spluwając. ,,Jaja farbowane były w brezylii czerwonej i sinej, w odwarze z łupin cebuli, z kory dzikiej jabłoni, listków kwiatu malwy, kory olszowej, z robaczków czerwcem zwanym, w szafranie i krokoszu. Wcześniej jednak na skorupkach jajek rysowano rozpuszczonym woskiem wzory tak, aby farba nie pokryła miejsc powoskowanych. Rysowanie to nazywane było pisaniem, stąd też nazwa pisanki. Wzory były przeróżne – gałązki, drabinki, wiatraczki, jabłuszka, serduszka, dzwonki, sosenki, kogutki, kurze łapki. Jako narzędzie do pisania używano szpilek, igieł, kozików, szydeł, słomek i drewienek’’ (Z. Gloger, „Encyklopedia staropolska”, t. IV, Warszawa 1900-1903, s. 26-27). Łukasz Gołębiowski w książce „Lud polski: jego zwyczaje i zabobony” odróżnia pisanki od kraszanek. Pisanki są popisane, czyli ozdobione rysunkami, natomiast kraszanki są gładko i jednolicie pofarbowane, bez żadnych wzorów.

W kulturze chrześcijańskiej pisanki miały najczęściej kolor czerwony. Tak jajka wielkanocne barwili pierwsi chrześcijanie w Armenii, tak też wyglądały one w Austrii do I wojny światowej. U chrześcijan obrządku wschodniego kolor czerwony jest nadal tradycyjnym kolorem pisanek. Zwyczaj ten wiąże się z legendą dotyczącą zmartwychwstania Chrystusa: ,,Maria Magdalena, która pierwsza ujrzała Chrystusa zmartwychwstałego, pobiegła do domu. Zauważyła, że jajka w jej gospodarstwie zabarwiły się na czerwono. Podzieliła się nimi z apostołami, do których udała się z wiadomością” („Wszystko o Wielkanocy”, red. I. Korpyś, P. Szulc, Częstochowa 2020, s. 56-59). Kolor czerwony upamiętniający zmartwychwstanie stał się symbolem zwycięstwa, radości oraz dobrych wiadomości. Z tego powodu w ludowej tradycji tak ważne miejsce zajmują pisanki pomalowane na czerwono.

JAJKO jest symbolem odradzającego się życia i zwycięstwa nad śmiercią. Dla chrześcijan KURCZACZEK przebijający skorupkę to symbol Chrystusowego zmartwychwstania i nadziei na nasze zmartwychwstanie. Do dziś w czasie świąt Wielkanocy na stołach królują jaja. Spożywamy je z solą, pieprzem, majonezem, kawiorem oraz faszerowane. Dodawane są do paschy i innych dań. Wśród  wielkanocnych potraw znajduje się wypieczony z ciasta lub ulepiony z masy cukrowej BARANEK wielkanocny, który symbolizuje Jezusa Zmartwychwstałego jest synonimem pokory i łagodności. Przypomina o wydarzeniu ze Starego Testamentu, kiedy anioł śmierci przeszedł przez Egipt, uśmiercając pierworodnych synów. Ominął tylko te żydowskie domy, których drzwi naznaczone były krwią baranka („Europa. Kontynenty. Obyczaje i kultura”, red. E. A. Kropiwniccy, Poznań 2007, s. 26-27).

Według Starego Testamentu ofiara z baranka była zwykle ofiarą składaną Bogu.  Słowami Baranek Boży nazwał Jezusa Jan Chrzciciel (J 1,29), wypowiadając słowa: „Oto Baranek Boży, który gładzi grzechy świata”. Baranek Boży, z czerwoną chorągiewką, symbolem męki, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa oraz Eucharystii zraniony i zabity, ale jednocześnie zwycięski, jest prawdziwym biblijnym i liturgicznym symbolem Wielkanocy.

ZAJĄCZEK w Bizancjum symbolizował zmartwychwstałego Jezusa. Według germańskich legend zając był towarzyszem i świętym zwierzęciem bogini wiosny, symbolizuje płodność i odradzającą się przyrodę. Obecnie  przynosi kolorowe jajka. Pisanki bywają czekoladowe, wypełnione słodyczami i podarunkami. Szukanie jajeczek i prezentów od zajączka stanowi ważną atrakcję dla dzieci.

BAZIE są symbolem budzącej się wiosny. Wierzbowe gałązki nawiązują  do pogańskich zabobonów. Na Ukrainie w niektórych wsiach do dzisiaj się wierzy, że zjedzenie puchatych ,,kotków” zabezpieczy ludzi przed bólami gardła, a zwierzętom domowym zapewni zdrowie na cały rok.

WIELKANOC NA ŚWIECIE

(„Wszystko o Wielkanocy”, red. I. Korpyś, P. Szulc, Częstochowa 2020, s. 82 – 93.)

W Afryce, gdzie chrześcijaństwo wyznaje coraz więcej mieszkańców tego kontynentu, Wielkanoc obchodzona jest bardzo uroczyście i radośnie. Kościoły lub domy modlitwy ozdabiane są tzw. vitenge i kanga, dekoracjami w kształcie motyli, wykonywanymi zazwyczaj z kwiatów i liści bananowca. Śpiewanym w trakcie modlitw i nabożeństw hymnom oraz pieśniom towarzyszą dźwięki afrykańskich bębnów. Radosne oddawanie chwały Bogu ma również miejsce przed kościołami, gdzie wierni tańcząc i śpiewając, wielbią Pana. W Afryce w czasie Wielkanocy rodziny wspólnie spożywają specjalnie przygotowaną potrawę – na ogół posiłek ten stanowi gotowany ryż z kawałkami mięsa.

W Argentynie w Niedzielę Palmową (Domingo de Ramos, czyli dosłownie Niedziela Gałązek) święci się gałązki oliwne, wyglądające jak liście palmowe z Jerozolimy. Podczas Wielkiego Tygodnia Argentyńczycy pielgrzymują do Tandil, gdzie biorą udział w modlitwach i rozważaniach pasyjnych na Via Crucis (Drodze Krzyżowej). Tradycyjne stacje drogi krzyżowej to wielkie rzeźby kamienne. Argentyńczycy raczej nie przestrzegają postu Wielkiego Tygodnia, ale w czasie Triduum Paschalnego przyrządzają empanadas de vigilia (pierogi z nadzieniem z tuńczyka lub warzyw). Tradycyjną potrawą na Wielki Piątek (Viernes Santo) jest bacalao – duszony solony dorsz, czasami podawany z ciecierzycą.

W Austrii bardzo popularne są tradycyjne wielkanocne jarmarki rozstawiane zarówno w miastach, jak i na wsiach. Zgodnie z tradycją chłopcy w czasie od Wielkiego Czwartku do Niedzieli hałasują drewnianymi grzechotkami. Grzechotki te symbolizują dzwony, które zgodnie z legendą poleciały do Rzymu, aby powrócić dopiero w pierwszy dzień świąt. Kiedy dzwony już powrócą, jest to sygnał dla młodszych dzieci do rozpoczęcia poszukiwań wielkanocnych koszyczków ze słodkościami.

Na Białorusi symbolem Wielkanocy jest jajko zabarwione na czerwono. Ważnym obyczajem wśród prawosławnych Białorusinów jest rozbicie jednego jajka przed włożeniem go do koszyczka, wierzy się, że dzięki temu świętość ze święconej wody bardziej je przeniknie. Od tego jaja rozpoczyna się śniadanie wielkanocne, dzieli się je między wszystkich domowników.

W Brazylii przygotowania do Wielkanocy rozpoczynają się jeszcze przed Wielkim Postem. Odbywa się wówczas wspaniały karnawał w Rio de Janeiro, który ma symbolizować pożegnanie z czasem zabawy. Wielki Tydzień rozpoczyna się od poświęcenia palm, które często są zaplatane w różne kształty np. krzyża. Odbywają się procesje, w różnych publicznych miejscach umieszczane są kukły Judasza, które każdy przechodzień może poobijać. Najważniejszym wydarzeniem w Brazylii jest wielkopiątkowe przedstawienie misterium męki Pańskiej w Nova Jerusalem w stanie Pernambuco. To miasto - teatr jest repliką Jerozolimy z czasów Chrystusa. W przedstawieniu bierze udział ponad pięciuset aktorów.

Na Cyprze w duchu religijnym Wielkanoc obchodzona jest szczególnie na południu wyspy. Tak jak w Polsce maluje się tam jaja, jednak tylko na kolor czerwony, co symbolizuje krew Chrystusa. W Wielki Piątek odbywają się uroczyste procesje, podczas których wierni niosą figury Chrystusa przyozdobione kwiatami. Wielka Sobota to czas, kiedy przed kościołami rozpala się setki ognisk, które mają zachęcić wiernych do uczestnictwa w mszy rezurekcyjnej, rozpoczynającej się o północy.

W Czechach Wielkanoc jest przede wszystkim świętem nadejścia wiosny. Nie jest praktykowane święcenie pokarmów. Jedynym kościołem w Pradze, gdzie w Wielką Sobotę można poświęcić wielkanocny koszyczek jest kościół św. Idziego (polska parafia). Pisanki nazywane są po czesku kraslicami. Stoły zdobi się wielką ilością kwiatów oraz tzw. oseni, tj. doniczkami ze świeżo wzeszłym zbożem, głównie pszenicą, ozdobionymi pisankami, zajączkami i kurczakami. Tradycyjnie piecze się słodkie bułki w formie wielkanocnego baranka. Zamiast śmigusa-dyngusa Czesi mają pomlazki, czyli – znany od niedawna także w niektórych okolicach Polski – obyczaj symbolicznego smagania kobiet wierzbowymi witkami, splecionymi w warkocz i ozdobionymi wstążkami. Panuje przekonanie, że uderzenia pomlazką dodają kobiecie urody oraz witalności.

Na Filipinach ukształtował się zwyczaj słynny na cały świat. Setki Filipińczyków w Wielki Piątek bierze udział w procesjach, podczas których biczują się do krwi, niektórzy z nich pozwalają na koniec procesji przybić się do krzyża. Misterium jest bardzo widowiskowe i pełne dramatyzmu.

We Francji dzieci świętują już w czwartek i piątek. Idą wówczas do lasu lub parku zbierać mech i słomę. Później wiją z nich gniazda, które umieszczają w przydomowych ogródkach. W niedzielę rano znajdują w nich czekoladowe jajka lub rybki, pozostawione przez wielkanocnego zajączka. Zamarł tu zwyczaj kolorowania jajek, znana jest natomiast gra, w której wykorzystuje się jajka ugotowane na twardo. Bawią się nimi dzieci, które toczą je po trawie. Celem zabawy jest stłuczenie skorupki innym uczestnikom i zachowanie swojego jajka w całości.

W Grecji w Wielkim Tygodniu obowiązuje ścisły post bez mięsa i produktów mlecznych. We wtorek Grecy zwyczajowo poświęcają czas modlitwie i czytaniu Pisma Świętego, w wielu domach przygotowuje się specjalne ciasteczka zwane koulourakia.

W Wielki Czwartek ozdabiają w świątyniach groby Chrystusa girlandami i malują jajka na czerwono. Wielki Piątek jest dniem żałoby. Grecy powstrzymują się wówczas od wykonywania wszelkich prac oraz spożywania słodyczy. Tradycyjną potrawą w tym czasie jest zupa z pasty sezamowej i cebuli z dodatkiem octu.

W Wielką Sobotę w Grecji rozpoczyna się przygotowanie świątecznych potraw. Przed północą odbywa się tradycyjna Msza Święta, w czasie której wierni przekazują sobie święty ogień. Gdy wybije północ, całują się oni w policzki i pozdrawiają słowami Christo Anesti, czyli Chrystus zmartwychwstał.

W Hiszpanii Wielkanoc obchodzona jest z powagą i wielkim przepychem. Hiszpanie świętują w kościołach i na ulicach, biorą udział w licznych procesjach. Większy nacisk kładzie się tutaj na przeżywanie męki Chrystusa niż na zmartwychwstanie. W zależności od regionu kraju w różnych dniach Wielkiego Tygodnia dźwięki bębnów ogłaszają zbliżające się święta. W całym kraju odgrywane są w Wielkim Tygodniu różnorodne widowiska pasyjne. Organizatorami są bractwa religijne, ich członkowie przywdziewają historyczne stroje. W czasie procesji niosą ogromne platformy z figurami przedstawiającymi Matkę Bożą, Chrystusa lub sceny pasyjne. W wielu regionach kultywowany jest zwyczaj samobiczowania. Niedzielę Zmartwychwstania w Valcarlos i Sewilli celebruje się wesołymi tańcami.

W Izraelu w Jerozolimie znajduje się Bazylika Zmartwychwstania, w której zobaczyć można symboliczny grób Chrystusa. Do tego miejsca w okresie wielkanocnym ściągają rzesze pielgrzymów. Wielu Palestyńczyków w Izraelu i w Autonomii Palestyńskiej jest chrześcijanami: katolikami i prawosławnymi. Katolicy nie święcą jajek, ale ich obrzędy są podobne do tych celebrowanych w Polsce. Inne tradycje ukształtowały się wśród prawosławnych mieszkających na tych ziemiach. Centralnym punktem ich uroczystości jest Liturgia Cudu Świętego Ognia obchodzona w Jerozolimie. Ogień symbolizuje zmartwychwstanie Chrystusa.

W Libanie 30 procent mieszkańców stanowią chrześcijanie. Obrzędy do dziś sprawowane są w języku aramejskim, tym samym którym mówił Jezus. W Libanie kultywowany jest zwyczaj malowania jaj na Wielkanoc głównie na zielono, czerwono lub żółto. Wszyscy pieką z semoliny małe ciasteczka z daktylami lub orzechami pistacjowymi. Ciasteczkami tymi wita się świątecznych gości. Wieszane są na noc na gałęziach drzew przed kościołami. Obrzęd szczególnie kultywowany jest przez osoby starsze, które wierzą, że dzięki temu spłynie na nie łaska bezpośrednio z samego nieba. W Libanie istnieje zwyczaj odwiedzania przez wiernych w Wielką Sobotę siedmiu kościołów, w celu otrzymania w każdym z nich błogosławieństwa.

Na Litwie tradycje wielkanocne są zbliżone do polskich. Wielkanoc kojarzy się Litwinom przede wszystkim z pisankami i stołem świątecznym uginającym się od mięsnych potraw. Zgodnie z tradycją przez cały Wielki Tydzień aż do Wielkiego Czwartku trwa gruntowne sprzątanie i przyrządzanie potraw, czyli przygotowania do Niedzieli Wielkanocnej. Litwini nie pieką wielu ciast, głównie drożdżowe. Śniadanie wielkanocne trwa od rana do późnego wieczora, z przerwami na toczenie jajek. Śmigus-dyngus jest znany jedynie wśród litewskich Polaków, na Wileńszczyźnie. Właśnie tu w świąteczny poniedziałek rolnicy skrapiają pole wodą święconą – na znak dobrego urodzaju. Skorupki ze święconych jajek albo się pali, albo zakopuje w ziemi.

W Meksyku w Niedzielę Palmową wierni uczestniczą w procesji oraz święcą gałązki palm, które następnie są palone, a popiół uzyskany z nich zostaje wykorzystany do posypywania głów. Wielki Piątek to upamiętnianie pasji. Meksykanie odgrywają sceny męki i ukrzyżowania Jezusa. Niedziela Zmartwychwstania świętowana jest hucznie.

Uroczystości trwają do późnej nocy przy pokazach sztucznych ogni, zabawach w wesołym miasteczku oraz spożywaniu tradycyjnych potraw z ulicznych budek. Poniedziałek Wielkanocny rozpoczyna Tydzień Paschalny. Meksykanie mają dwa tygodnie wolne od pracy i szkoły.

W Niemczech charakterystycznym elementem świąt wielkanocnych jest tzw. bukiet wielkanocny. Są to zielone gałązki pozostawione w wazonie i przybrane wydmuszkami. W podobny sposób ozdabia się krzewy w przydomowych ogrodach. W Niedzielę Wielkanocną rodzice chowają w domu lub ogrodzie pomalowane jaja i słodycze, a dzieci szukają tych prezentów. Praktykowany jest również zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami umieszczonymi w dużych, barwnych jajkach z tektury. Szczególne znaczenie ma Wielki Piątek, który jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Chrześcijanie gromadzą się wówczas w kościołach, celebrują złożenie ciała Pana Jezusa do grobu, wspólnie modlą się. Po  zakończeniu nabożeństwa wierni zapraszani są przez księdza do sali katechetycznej na tzw. agapę, czyli symboliczny posiłek składający się z chleba, wody oraz wina. Niemieccy katolicy w Wielką Sobotę wieczorem rozpalają przed kościołami ogromne ogniska – następuje poświęcenie ognia. Od poświęconego ognia odpalana jest świeca paschalna. Ogień ten wierni zanoszą do swoich domów, aby w czasie świąt towarzyszył im przy posiłkach.

W Peru chrześcijanie manifestują swój żal za grzechy i praktykują wielotygodniowe umartwianie. Na ulicach rozkładane są kwiatowe dywany, stylizowane na ogromne obrazy, nawiązujące do tematyki pasyjnej. Po dywanach w Wielką Środę przechodzą dwie procesje – jedna z wizerunkiem Matki Boskiej i Świętego Jana, druga z Jezusem Chrystusem. Peruwiańczycy w czasie Wielkiego Postu ograniczają spożywanie pokarmów a w Wielki Piątek nie jedzą mięsa. W dzień wielkanocny jedzą zupę z sześciu mięs i słodkie desery. Wczesnym  rankiem gwarne grupy niosą kukłę symbolizującą Judasza i palą ją poza granicami miasta.

W Polsce chrześcijańska tradycja obchodów Wielkanocy jest pieczołowicie kultywowana. Warto zapoznać się z informacjami o obrzędach wielkanocnych oraz obejrzeć ich barwne fotografie i prezentacje, znajdujące się na stronie internetowej Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu https://mwmskansen.pl pod hasłem „Świątecznie w skansenie” (ww. strona jest źródłem fotografii: ,,Skansen – Wielkanoc”).

W Rosji Wielkanoc nazywana jest tradycyjnie Paschą. W czasie Wielkiego Postu prawosławni nie jedzą mięsa, ryb, nabiału i białego pieczywa. W Wielki Piątek w cerkwiach odczytywane są fragmenty Pisma Świętego przedstawiające mękę Pańską. W sobotę następuje poświęcenie pokarmów. W nocy z Wielkiej Soboty na Niedzielę Wielkanocną odbywają się kilkugodzinne nabożeństwa połączone z uroczystą procesją ze świecami wokół świątyni. W Niedzielę bicie dzwonów obwieszcza zmartwychwstanie Chrystusa. Ludzie pozdrawiają się Christos woskresie (Chrystus zmartwychwstał) i trzykrotnie całują w policzek. Wszystkie wielkanocne potrawy muszą kojarzyć się z urodzajem. W Poniedziałek Wielkanocny, tylko raz w roku, odbywa się w cerkwiach obrzęd przygotowania krzyżma, które służy przez cały rok do namaszczania podczas chrztu i konsekracji ołtarza.

W Stanach Zjednoczonych nie ma tradycji święconki. Amerykanie malują jajka, ale nie dzielą się nimi, po Mszy Świętej jada się często w restauracji. W domach stawia się drzewka wielkanocne udekorowane jajkami, dekoruje się też domy na zewnątrz. Symbolem Wielkanocy w USA jest królik, który przynosi dzieciom prezenty. Tradycję tę sprowadzili do Ameryki imigranci z Niemiec. Każdego roku w Wielkanoc mieszkańcy Nowego Jorku biorą udział w paradzie połączonej z festiwalem kapeluszy.

W Poniedziałek Wielkanocny przed Białym Domem dzieci toczą jajka po trawniku w towarzystwie pary prezydenckiej.

W Szwecji zakorzeniony jest zwyczaj przebierania się małych dziewczynek za wielkanocne wiedźmy. W Wielką Sobotę odwiedzają one domy sąsiadów, rozdając świąteczne kartki, w zamian  otrzymują łakocie lub symboliczne datki wrzucane do ich koszyków. Inną wielkanocną tradycją Szwedów jest zwyczaj przyozdabiania brzozowych gałązek różnokolorowym pierzem. Tak ozdobione gałązki, mają związek z wiarą w ludzką moc przyspieszania nadejścia wiosny. W Szwecji najważniejszym dniem obchodów Wielkanocy jest Wielka Sobota. W godzinach popołudniowych spożywa się uroczysty obiad składający się z jajek i ryb. Zajączek wielkanocny przynosi dzieciom prezenty, wielkie jajka, w których znajduje się dużo cukierków.

We Włoszech Wielkanoc zazwyczaj spędza się poza domem. Chrześcijanie od lat przyjeżdżają do Rzymu i Watykanu, gdzie wierni z całego świata przybywają już w Niedzielę Palmową, by uczestniczyć w Mszy Męki Pańskiej z poświęceniem palm i uroczystą procesją. Największe znaczenie mają wydarzenia związane z Triduum Paschalnym. W Wielki Czwartek, podczas Mszy Wieczerzy Pańskiej, Ojciec Święty obmywa nogi dwunastu dostojnikom kościelnym. Dzień później w rzymskim Koloseum odbywa się tradycyjna Droga Krzyżowa. W dniu Zmartwychwstania Chrystusa, podczas Mszy Świętej na placu św. Piotra, papież udziela błogosławieństwa Urbi et OrbiMiastu i Światu.

Tegoroczne święta wielkanocne wyglądały w naszych domach i na całym świecie  inaczej niż zwykle. Kontynuowanie niektórych tradycji i obrzędów było utrudnione lub niemożliwe do realizacji, jednak symbolika i przesłanie duchowe Wielkanocy pozostało aktualne. Jest ono dla chrześcijan najważniejszą wartością, drogowskazem. ,,Cierpienie Jezusa było drogą i zwycięską próbą wierności Bogu. Bogu nie stawia się pytań: Dlaczego. Bóg nie potrzebuje tłumaczyć się przed nami. Na pytanie: Dlaczego jest cierpienie? Nie ma odpowiedzi. Bóg żąda heroicznego aktu wiary. Święta wielkanocne mówią nam, że Pan Jezus jako człowiek przeżył największe ludzkie cierpienie, dając świadectwo wierności Ojcu. Powinniśmy zrozumieć, że wiara jest zaufaniem Bogu nawet w cierpieniach i że dobro zwycięża” (Ks. Jan Twardowski „Krzyż jest znakiem miłości”, „Słowo – Słowo Warszawskie’’1996, nr 65).

 

Opracowała:

Małgorzata Domeradzka – nauczyciel bibliotekarz LO w Sierpcu

Klip promocyjny szkoły

Kalendarz

wrzesień 2020
npwścps
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930

Warto odwiedzić

Powiat sierpecki

Kryta pływalnia w Sierpcu

Centrum Kultury i Sztuki w Sierpcu

Ziemia sierpecka

Odwiedza nas

Dziś 58

Wczoraj 72

Tydzień 439

Miesiąc 1788

Wizyt wszystkich 46857

Copyright © 2020 Liceum Ogólnokształcące im. mjra Henryka Sucharskiego w Sierpcu Rights Reserved.